Teatr polityczny w Warszawie dostarcza klasycznego pokazu tego, co można opisać jedynie jako decyzyjny zawrót głowy w kwestii polityki obronnej. Piorunochronem dla tego najnowszego ideologicznego przeciągania liny stał się wielozadaniowy myśliwiec piątej generacji F-35 Lightning II produkcji koncernu Lockheed Martin.
Przez lata wart miliardy dolarów zakup tych maszyn typu stealth był głównym celem ataków ze strony centrolewicowych i liberalnych partii opozycyjnych. Dziś, gdy koalicja pod przewodnictwem Platformy Obywatelskiej trzyma stery w Kancelarii Premiera Donalda Tuska, ton uległ fundamentalnej zmianie. Te same odrzutowce, które niegdyś odrzucano jako kosztowny przejaw prawicowej „megalomanii”, są teraz witane w polskich bazach lotniczych z otwartymi ramionami i komunikatami prasowymi celebrującymi bezpieczeństwo narodowe.
Ten nagły zwrot akcji obnaża tarcia definiujące współczesną polską politykę: gorzką kohabitację między proeuropejskim gabinetem premiera Donalda Tuska a nacjonalistycznym, sprzymierzonym z ruchem MAGA pałacem prezydenckim Karola Nawrockiego. Gdy obie frakcje walczą o tytuł ostatecznego obrońcy Polski, F-35 przekształcił się z partyjnego argumentu w symbol głębszej, systemowej hipokryzji politycznej.
Aby zrozumieć, jak rząd Tuska dotarł do tego głębokiego zwrotu o 180 stopni, należy cofnąć się do pierwotnej umowy zakupowej z 2020 roku. Zaaranżowany przez poprzednią administrację Prawa i Sprawiedliwości (PiS) kontrakt o wartości 4,6 miliarda dolarów na 32 samoloty F-35A był ostro krytykowany przez opozycję.
W tamtym czasie czołowe postaci z otoczenia politycznego Tuska przekonywały, że zakup ten był fundamentalnie wadliwy. Głównym argumentem przeciwko transakcji był brak offsetu – krytycy wytykali, że rząd PiS podpisał umowę bez zabezpieczenia istotnych korzyści przemysłowych, co oznaczało, że polskie firmy zbrojeniowe straciły szansę na produkcję i transfer technologii. Sama skala zakupu była często wykorzystywana w parlamencie jako projekt czysto wizerunkowy – drogi element PR-u mający na celu budowanie wizerunku mocarstwa, bez rozwiązywania bardziej palących, taktycznych problemów związanych z krajową obroną powietrzną. Umowę potępiano również za jednostronne skupienie się na Waszyngtonie i ominięcie potencjalnej europejskiej współpracy obronnej na rzecz wyłącznego, bezwarunkowego dostosowania się do amerykańskich priorytetów wojskowych.
Przez lata narracja ta służyła jako skuteczne narzędzie do uderzania w prawicowy rząd pod kątem nieodpowiedzialności fiskalnej.
Przenosząc się do teraźniejszości, widok z Kancelarii Premiera wygląda diametralnie inaczej. W obliczu coraz bardziej agresywnego krajobrazu geopolitycznego na wschodniej flance – czego przykładem są niestabilna sytuacja na granicy oraz incydenty z rosyjskimi dronami naruszającymi polską przestrzeń powietrzną – gabinet Tuska przeszedł błyskawiczną konwersję ideologiczną.
Gdy wyprodukowane w USA myśliwce F-35 wylądowały w bazie lotniczej w Łasku, rząd Tuska nie publikował krytycznych uwag o „megalomanii” ani nie ubolewał nad brakiem programów offsetowych. Zamiast tego oficjalne kanały aktywnie podkreślały przybycie tych zaawansowanych maszyn jako dowód na potężne zdolności odstraszania Polski oraz znak nienaruszalnego sojuszu z Zachodem.
Politycy, którzy niegdyś kpili z ceny zakupu, teraz wykorzystują myśliwce stealth piątej generacji jako polityczną tarczę, pragnąc udowodnić mocno uwrażliwionemu na punkcie bezpieczeństwa elektoratowi, że nie wykazują słabości w kwestiach obronnych.
Ten zwrot w sprawie F-35 rozgrywa się na tle szerszej, głęboko spolaryzowanej wojny idei między premierem Donaldem Tuskiem a prezydentem Karolem Nawrockim. Po swoim zwycięstwie wyborczym w 2025 roku Nawrocki agresywnie pozycjonuje się jako czołowa głowa państwa w Europie powiązana z ruchem MAGA, chwaląc się bliskimi relacjami z Donaldem Trumpem i promując twardy program narodowo-konserwatywny.
Linie demarkacyjne między premierem a prezydentem odzwierciedlają dwie fundamentalnie różne koncepcje przyszłości Polski. Donald Tusk stawia na głęboką integrację europejską oraz silny sojusz z Brukselą i głównym nurtem NATO. W kwestii finansowania obronności popiera on inicjatywy europejskie, takie jak unijny program pożyczek obronnych SAFE. Jego celem krajowym pozostaje utrzymanie większości parlamentarnej i cofnięcie wcześniejszych reform sądownictwa.
Z kolei Karol Nawrocki opiera się na sztywnym kursie prowaszyngtońskim, ściśle powiązanym z amerykańskim ruchem MAGA. W polityce obronnej przejawia silny nacjonalizm, co pokazało zawetowanie przepisów wdrażających unijny program pożyczek obronnych o wartości 44 miliardów euro – prezydent argumentował, że faworyzuje on europejskie, a zwłaszcza niemieckie interesy przemysłowe kosztem Polski, opowiadając się zamiast tego za alternatywami krajowymi i amerykańskimi. W sferze wewnętrznej dąży do przebudowy państwa w kierunku systemu semiprezydenckiego i przeforsowania narodowej reformy konstytucyjnej.
Ta intensywna rywalizacja tłumaczy, dlaczego polityka obronna została tak mocno upolityczniona. Jednak podejmując działania zmierzające do pełnego zaakceptowania kluczowych amerykańskich aktywów obronnych, takich jak F-35, gabinet Tuska aktywnie próbuje odebrać Nawrockiemu monopol na etykietę „proamerykańskości”. Rezultatem jest osobliwy paradoks polityczny: rząd Tuska broni europejskiej solidarności finansowej, jednocześnie chwaląc się uzbrojeniem amerykańskiej produkcji, które wcześniej publicznie potępiał.
Choć zmienianie stanowiska w sprawie zakupów obronnych jest standardową praktyką w teatrze politycznym, stawka w Europie Środkowej jest zbyt wysoka na plemienne potyczki. Dla przeciętnego obserwatora patrzenie na rząd, który przechodzi od nazywania platformy uzbrojenia absolutnym marnotrawstwem pieniędzy do świętowania jej jako narodowego triumfu, rodzi głęboki cynizm.
„Dopóki nie uczynisz nieświadomego świadomym, będzie ono kierowało twoim życiem, a ty będziesz nazywał to przeznaczeniem”. Ten cytat z Carla Junga jest często przywoływany przez analityków politycznych przyglądających się obecnemu stanowi spraw w Warszawie. Polska kultura polityczna pozostaje mocno obciążona improwizacją i plemiennością. Kiedy polityka bezpieczeństwa zmienia się wyłącznie w zależności od tego, kto zasiada w fotelu premiera lub w Pałacu Prezydenckim, długoterminowa wiarygodność strategiczna ponosi ogromny uszczerbek.
Saga z F-35 dowodzi, że gdy włączone są kamery, partyjna narracja niemal zawsze wygra ze spójną polityką. Akceptacja myśliwców stealth przez rząd Tuska może być konieczną rzeczywistością geopolityczną, ale pozostaje rażącym pomnikiem bezwstydnych, zmiennych wiatrów politycznego oportunizmu.
